NAJNOWSZE

POLITYKA

SPOŁECZEŃSTWO

GOSPODARKA I RYNEK PRACY

KULTURA

REDAKCJA POLECA

W NIEMIECKIEJ PRASIE

NAJCHĘTNIEJ CZYTANE

Kiedy drzewa szykują się do zimy

Magiczne przeobrażenie

Liście są zielone – wie o tym każde dziecko. Ale tak jest tylko wiosną i latem. Jesienią liście robią się brązowe, czerwone albo żółte. Skąd biorą się nagle te wszystkie kolory?

Kiedy drzewa szykują się do zimy

Zielone są moje liście

Źródłem zielonego koloru liści jest chlorofil. Jest to barwnik wykorzystywany w fotosyntezie, czyli odpowiedzialny za to, że rośliny są w stanie produkować ze światła, wody i CO2 cukry. Uderzające, że chlorofil ma strukturę chemiczną bardzo podobną do hemoglobiny, czerwonego barwnika naszej krwi.

Kiedy drzewa szykują się do zimy

Jesień nadchodzi

Kiedy dni stają się coraz krótsze i chłodniejsze, drzewo wie, że czas szykować się do zimy. Powoli przestaje produkować cenny chlorofil. Jego składniki magazynuje w swoim pniu i w gałęziach.

Kiedy drzewa szykują się do zimy

Przebija się czerwień

Liście zawierają nie tylko chlorofil, ale też – zależnie od rodzaju drzewa – żółte i czerwone barwniki. Normalnie zieleń przykrywa inne kolory. Kiedy jednak chlorofil zaczyna znikać, nagle dochodzą do głosu inne, dotąd przytłumione zielenią barwniki.

Kiedy drzewa szykują się do zimy

Paleta barw

Karotinoidy barwią liście na złotożółto lub pomarańczowo, antocyjany na czerwono. Zawarte w liściach garbniki są odpowiedzialne za brązowe kolory. Ale wszystkie te barwy są widoczne dopiero wówczas, gdy znika zieleń.

Kiedy drzewa szykują się do zimy

Po co to komu!

Kiedy w liściach nie ma już ani odrobiny chlorofilu, stają się drzewu zbyteczne – musi się ich pozbyć. Między gałęzią a łodygą liścia tworzy się specjalna warstwa komórek, która odcina dopływ wody i składników odżywczych do liścia. Liść spada.

Kiedy drzewa szykują się do zimy

Co z tym bałaganem?

W przyrodzie opadłe liście rozkładają się: pilnie pomagają im w tym bakterie i grzyby. Do gleby przenikają cenne składniki odżywcze i następnej wiosny mamy użyźnioną glebę. W mieście nie ma warunków, żeby liście mogły się rozłożyć, ich masy muszą zostać usunięte.

Kiedy drzewa szykują się do zimy

Dlaczego właściwie to marnotrawstwo?

Komórki liści zawierają dużo wody. Kiedy zimą przychodzą mrozy, woda w liściach zamieniłaby się w lodowe kryształki i czy tak czy owak liście by się zmarnowały.

Kiedy drzewa szykują się do zimy

Zimowy sen

W zimie drzewa marzną. Ponieważ woda zamarza, drzewo nie ma jej do dyspozycji w ciekłym stanie do fotosyntezy. Dlatego liście i tak by mu się do niczego nie przydały. Z gołymi gałęziami drzewa czekają na wiosnę, kiedy dni staną się znowu dłuższe i cieplejsze. Wówczas cały proces – z liśćmi i fotosyntezą – może się zacząć od nowa.

Kiedy drzewa szykują się do zimy

Wiecznie zielone

Inaczej ma się sytuacja z wiecznie zielonymi drzewami, na przykład w amazońskiej puszczy. Ponieważ w tych szerokościach geograficznych nigdy nie jest tak zimno, by woda zamarzała, drzewa nie muszą zapadać w zimowy sen. Przez cały rok zatrzymują swoje liście i swój chlorofil. Ale nigdy nie będą tak bajecznie barwne jak drzewa u nas.

Obejrzyj wideo 12:11
Teraz
12:11 min
Społeczeństwo | 08.11.2018

Europa z bliska [MAGAZYN] odc. 202

PARTNERZY

Albanian Shqip

Amharic አማርኛ

Arabic العربية

Bengali বাংলা

Bosnian B/H/S

Bulgarian Български

Chinese (Simplified) 简

Chinese (Traditional) 繁

Croatian Hrvatski

Dari دری

English English

French Français

German Deutsch

Greek Ελληνικά

Hausa Hausa

Hindi हिन्दी

Indonesian Indonesia

Kiswahili Kiswahili

Macedonian Македонски

Pashto پښتو

Persian فارسی

Polish Polski

Portuguese Português para África

Portuguese Português do Brasil

Romanian Română

Russian Русский

Serbian Српски/Srpski

Spanish Español

Turkish Türkçe

Ukrainian Українська

Urdu اردو